راهنمای شیر پلاگ (Plug Valve) صنعتی

شیر سماوری (Plug Valve) با یک پلاگ مخروطی یا استوانه‌ای که حول محور خود می‌چرخد، جریان را قطع و وصل می‌کند. ساختار ساده و نشیمنگاه بزرگ آن، این شیر را برای سرویس‌های سخت (دوغاب، گاز، مواد خورنده) مناسب کرده است.

ساختار و اصل کار

شیر سماوری از یک بدنه و پلاگ با سوراخ عبور تشکیل شده است؛ با چرخش ۹۰ درجه‌ای پلاگ، مسیر جریان باز یا بسته می‌شود. تماس سطحی بزرگ پلاگ با بدنه، آب‌بندی مطمئنی ایجاد می‌کند.

انواع شیر سماوری

• روانکاری‌شده (Lubricated): روان‌کار بین پلاگ و بدنه، گشتاور و سایش را کم می‌کند.
• بدون روانکاری (Non-lubricated): برای سرویس‌هایی که روان‌کار مجاز نیست.
• آستین‌دار (Sleeved/Lined): با آستر PTFE برای خوردگی و آب‌بندی بهتر.

کاربردها

شیر سماوری در دوغاب‌ها و سیالات حاوی جامد (به دلیل مسیر عبور بزرگ)، گاز طبیعی، سرویس‌های شیمیایی خورنده (نوع آستر PTFE) و خطوطی که به قطع سریع و مطمئن نیاز دارند، استفاده می‌شود.

مقایسه با شیر توپی

هر دو ربع‌گردند، اما شیر سماوری سطح نشیمنگاه بزرگ‌تر دارد و در دماهای بالا و سیالات کثیف مقاوم‌تر است؛ در مقابل، گشتاور آن بیشتر است و شیر توپی معمولاً برای سایزهای بزرگ‌تر رایج‌تر است.

نکات انتخاب و نگهداری

برای سیال ساینده، نوع آستین‌دار یا روانکاری‌شده را انتخاب کنید. گشتاور سماوری‌های بزرگ نیازمند گیربکس است. روان‌کاری دوره‌ای و بازرسی آستر برای نگهداری حیاتی است؛ گیرکردن پلاگ عیب رایج در نبود روان‌کاری است.

نکات استعلام

در استعلام، نوع (روانکاری/بدون/آستین‌دار)، جنس بدنه و پلاگ، انتهای اتصال، فشار و دما، و نوع سیال (جامد/خورنده) را مشخص کنید. برای سیالات خاص، جنس آستر و سازگاری شیمیایی را از سازنده بخواهید.

پرسش‌های متداول

شیر سماوری با توپی چه فرقی دارد؟

هر دو ربع‌گردند، اما سماوری سطح نشیمنگاه بزرگ‌تر و مقاومت بهتر در دما و سیالات کثیف دارد و گشتاور بیشتری می‌خواهد.

نوع آستین‌دار برای چه سرویسی است؟

برای سیالات خورنده که بدنهٔ فلزی آسیب می‌بیند؛ آستر PTFE هم آب‌بندی بهتر و هم مقاومت شیمیایی می‌دهد.

چرا سماوری گشتاور بالایی دارد؟

به دلیل سطح تماس بزرگ پلاگ با بدنه؛ در سایزهای بزرگ معمولاً از گیربکس برای باز و بسته کردن استفاده می‌شود.